Newsletter | Competition & Consumer Law Update | Sierpień 2026

Konkurencja:

1. Względna pozycja dominująca – poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Do Sejmu wpłynął poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 

Projekt nowelizacji przewiduje wprowadzenie nowej kategorii praktyki ograniczającej konkurencję, tj. nadużywania tzw. względnej pozycji dominującej. Ma ona oznaczać sytuację, w której przedsiębiorca posiada przewagę kontraktową wobec zależnego od niego kontrahenta (mimo że nie zajmuje pozycji dominującej na właściwym rynku). Projekt wprowadza przy tym domniemanie występowania takiej przewagi, jeżeli pomiędzy przedsiębiorcami istnieje znacząca dysproporcja w potencjale ekonomicznym. Zależność może występować w szczególności wówczas, gdy przedsiębiorca jest w praktyce zmuszony do zawarcia umowy z silniejszym kontrahentem, a nawiązanie współpracy z innym podmiotem byłoby dla niego nadmiernie uciążliwe.

Projekt zawiera także otwarty katalog praktyk, które mogą zostać uznane za nadużycie. Obejmuje on m.in:

• narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo rażąco niskich, odległych terminów płatności lub innych nieuczciwych warunków handlowych;
• stosowanie wobec kontrahentów uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, prowadzących do zróżnicowania ich warunków konkurowania;
• uzależnianie zawarcia umowy od przyjęcia dodatkowego świadczenia niezwiązanego z jej przedmiotem;
• narzucanie uciążliwych warunków umownych przynoszących silniejszemu przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści;
• jednostronną zmianę przez nabywcę warunków umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie;
• grożenie kontrahentowi handlowymi działaniami odwetowymi lub podejmowanie takich działań w odpowiedzi na korzystanie przez niego z praw wynikających z umowy lub przepisów prawa.

Istotnym skutkiem projektowanych przepisów ma być również nieważność (w całości albo w odpowiedniej części) czynności prawnych stanowiących przejaw nadużywania względnej pozycji dominującej.

Jak wskazują autorzy w uzasadnieniu, celem projektu jest rozwiązanie problemów strukturalnej nierównowagi kontraktowej pomiędzy przedsiębiorcami, w szczególności w relacjach, w których jeden przedsiębiorca posiada istotną przewagę ekonomiczną i kontraktową wobec drugiego przedsiębiorcy, który jest od niego zależny. Jako przykład rynków, dla których regulacja może mieć szczególne znaczenie, wskazano m.in. rynek najmu powierzchni handlowych, franczyzę, relacje dealerów samochodowych z importerami i producentami oraz współpracę przedsiębiorców z platformami cyfrowymi.

 

2. Sektor bankowy pod lupą UOKiK – postępowanie wyjaśniające dotyczące potencjalnego ograniczenia konkurencji w sektorze bankowym

W lipcu Prezes UOKiK poinformował o postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym od lutego 2025 r., którego celem jest ustalenie, czy stosowane w sektorze bankowym zasady oceny zdolności kredytowej mogą ograniczać konkurencję. W toku postępowania, za zgodą sądu i w asyście policji, pracownicy UOKiK przeszukali siedziby czterech podmiotów.

Wątpliwości Urzędu dotyczą wykorzystywania przy ocenie wniosków o kredyt hipoteczny informacji o liczbie zapytań kredytowych składanych przez konsumenta. Dane te są przekazywane pomiędzy bankami za pośrednictwem Biura Informacji Kredytowej i mogą wpływać na punktową ocenę wiarygodności klienta, obok takich czynników jak historia spłat, poziom zadłużenia czy liczba i rodzaj posiadanych zobowiązań.

W praktyce konsument porównujący oferty kilku banków może uzyskać niższą ocenę punktową niż osoba, która złoży wniosek wyłącznie w banku, z którego usług już korzysta. Prezes UOKiK sprawdza, czy uwzględnianie liczby zapytań jest rzeczywiście niezbędne do oceny zdolności do spłaty wieloletniego zobowiązania oraz czy rozwiązanie to nie zniechęca konsumentów do aktywnego porównywania ofert i wyboru najkorzystniejszego kredytu.

Równolegle Urząd analizuje, czy sposób gromadzenia, przetwarzania i udostępniania przez BIK informacji o zapytaniach kredytowych może stanowić nadużywanie pozycji dominującej.

Postępowanie ma obecnie charakter wyjaśniający i jest prowadzone w sprawie, a nie przeciwko konkretnym przedsiębiorcom.

 

3. Kolejne postępowania w sprawie porozumień ograniczających konkurencję na rynku pracy

W ostatnich miesiącach Prezes UOKiK wyraźnie nasilił działania dotyczące praktyk ograniczających konkurencję na rynku pracy. Od maja 2026 r. Urząd poinformował o trzech kolejnych postępowaniach, przy czym w jednej ze spraw przedsiębiorcom podejrzewanym o zawarcie niedozwolonego porozumienia postawiono już zarzuty.

• Porozumienie dotyczące kierowców obsługujących centra dystrybucyjne. W maju 2026 r. Prezes UOKiK poinformował o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w związku z podejrzeniem, że przewoźnicy obsługujący centra dystrybucyjne jednej z sieci dyskontów uzgodnili, iż nie będą konkurować między sobą o pracowników. W praktyce mogło to oznaczać powstrzymywanie się od zatrudniania kierowców pracujących wcześniej dla innych uczestników porozumienia. Ustalenia mogły być dokonywane bezpośrednio pomiędzy przewoźnikami lub za pośrednictwem właściciela sieci handlowej, który mógł dodatkowo egzekwować ich przestrzeganie poprzez uniemożliwianie określonym kierowcom wjazdu na teren centrów dystrybucyjnych. Podejrzenia dotyczą również uzgodnień ograniczających możliwość przejmowania przez firmy transportowe podwykonawców innych uczestników porozumienia.
• Ustalanie wynagrodzeń, benefitów i zakaz wzajemnego zatrudniania. Na początku czerwca 2026 r. Urząd poinformował o wszczęciu kolejnego postępowania wyjaśniającego. Dotyczy ono podejrzenia uzgadniania wysokości wynagrodzeń i innych warunków zatrudnienia, w tym benefitów pracowniczych, a także zobowiązań do wzajemnego niezatrudniania pracowników. Potencjalne porozumienie mogło obejmować przedsiębiorców działających w różnych sektorach gospodarki na terenie jednego województwa. Choć podmioty te nie konkurują ze sobą na rynkach sprzedaży towarów lub usług, jako istotni pracodawcy mogą rywalizować o tych samych pracowników.
• Zarzuty wobec sieci supermarketów, przewoźników i menedżerów. Prezes UOKiK postawił również zarzuty właścicielowi sieci supermarketów oraz firmom przewozowym w związku z podejrzeniem zmowy na rynku pracy polegającej na ustaleniu, że strony nie będą zatrudniać kierowców pracujących u innych stron rzekomego porozumienia (tzw. no-poach). Postępowanie prowadzone jest także przeciwko pięciu osobom fizycznym (menedżerom), które mogły być osobiście odpowiedzialne za niedozwolone uzgodnienia. Prezes UOKIK podejrzewa, że supermarket był inicjatorem i organizatorem całego systemu. Zarzutami nie objęto wszystkich firm transportowych uczestniczących w potencjalnym porozumieniu. Prezes UOKiK uznał, że udział części mniejszych przedsiębiorców z sektora MŚP oraz ich wpływ na konkurencję mogły być ograniczone. W ocenie Urzędu takie podejście pozwala koncentrować zasoby na interwencjach wobec podmiotów, których działania najsilniej oddziałują na rynek.

Konsumenci:

4. Kary za brak współpracy

Prezes UOKiK nałożył na przedsiębiorcę prowadzącego internetową sprzedaż mebli i wyposażenia wnętrz karę w wysokości blisko 8,5 mln PLN, stanowiącą równowartość 2 mln EUR, za nieudzielenie informacji żądanych w toku postępowania wyjaśniającego:

• Postępowanie wyjaśniające dotyczyło sposobu prezentowania obniżek cen, w tym najniższej ceny z 30 dni przed wprowadzeniem promocji, oraz stosowania komunikatów mogących wywoływać presję szybkiego zakupu, takich jak informacje o ograniczonej dostępności produktu lub liczbie jego ostatnich nabywców. W celu zweryfikowania tych praktyk Prezes UOKiK dwukrotnie wezwał przedsiębiorcę do przedstawienia wyjaśnień i dokumentów. Pomimo prawidłowego doręczenia obu wezwań przedsiębiorca nie udzielił żadnej odpowiedzi.
• Przedsiębiorca nie zareagował również na dalsze próby kontaktu ani nie przedstawił stanowiska po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary. Prezes UOKiK uznał takie zachowanie za umyślne, uporczywe i istotnie utrudniające prowadzenie postępowania oraz ochronę interesów konsumentów. Ponieważ, ze względu na brak dostępnych danych finansowych, nie było możliwe ustalenie obrotu przedsiębiorcy, Prezes UOKiK zastosował kwotowy limit kary, wynoszący maksymalnie 2 mln EUR. Skala braku współpracy przesądziła o wymierzeniu kary w najwyższej możliwej wysokości.

5. Omijanie przepisów o maksymalnym oprocentowaniu kredytu konsumenckiego - zarzuty Prezesa UOKiK

Prezes UOKiK postawił zarzuty dwóm przedsiębiorcom z sektora finansowego, oferującym konsumentom karty kredytowe. Zdaniem organu stosowany przez nich sposób naliczania dodatkowych opłat mógł prowadzić do obejścia ustawowego limitu odsetek kapitałowych:

• Pierwszy z przedsiębiorców, poza pobieraniem odsetek w maksymalnej dopuszczalnej wysokości, naliczał również opłaty m.in. za obsługę karty, udzielenie limitu kredytowego oraz udostępnienie limitu płatniczego. Drugi pobierał natomiast prowizję za korzystanie z limitu kredytowego. Opłaty te były naliczane regularnie, a ich wysokość zależała od kwoty wykorzystanego limitu.
• W ocenie Prezesa UOKiK takie opłaty pełniły w praktyce funkcję dodatkowych odsetek, mimo że nie były uwzględniane w oprocentowaniu kredytu. Im wyższa była kwota wykorzystanego limitu, tym wyższe stawały się zarówno odsetki, jak i dodatkowe opłaty, co mogło prowadzić do przekroczenia ustawowego limitu kosztów odsetkowych oraz wprowadzać konsumentów w błąd co do rzeczywistego kosztu kredytu. 

Za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów przedsiębiorcom grożą kary do 10% obrotu.

6. Nowe obowiązki informacyjne dotyczące gwarancji, uprawnień konsumentów związanych z niezgodnością towarów z umową oraz przekazywaniem informacji w zakresie aktualizacji i możliwości naprawy towarów

W naszym ostatnim alercie prawnym szeroko opisaliśmy zmiany w prawie wprowadzane w związku z implementacją dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r. (tzw. dyrektywa greenwashingowego). Warto podkreślić jednak raz jeszcze, że projekt zmian jest szerszy i przewiduje szereg zmian wykraczających poza kwestię zgodnych z prawem twierdzeń środowiskowych.

Projekt ma bowiem równocześnie wzmocnić pozycję konsumentów przy podejmowaniu decyzji zakupowych, m.in. przez rozszerzenie zakresu informacji dotyczących trwałości i możliwości naprawy towarów.

Przedsiębiorcy będą zobowiązani w szczególności do:

• informowania konsumentów o przyjaznych dla środowiska opcjach dostarczenia towaru, o ile są dostępne (w przypadku umów zawieranych na odległość); 
• w określonych przypadkach, przekazywania konsumentom informacji o punktowej ocenie możliwości naprawy towaru oraz zakresie dostępności napraw;
• w odniesieniu do towarów z elementami cyfrowymi, treści cyfrowych i usług cyfrowych - informowania o okresie, przez który producent będzie zapewniał bezpłatne aktualizacje niezbędne do zachowania zgodności z umową;

Zmiany obejmą również sposób informowania konsumentów o ustawowej odpowiedzialności przedsiębiorcy za zgodność świadczenia z umową oraz o gwarancjach.

Przedsiębiorca będzie zobowiązany do przekazania w widoczny sposób informacji o odpowiedzialności za zgodność świadczenia z umową. W przypadku towarów informacja ta powinna obejmować także główne warunki tej odpowiedzialności, w tym wskazanie, że obowiązuje ona przez okres co najmniej dwóch lat. Informacja będzie przedstawiana z wykorzystaniem zharmonizowanego komunikatu dotyczącego zgodności towaru z umową.

Doprecyzowany zostanie także zakres informacji dotyczących gwarancji – przedsiębiorca będzie informował konsumenta o jej warunkach, a nie, jak dotychczas, jedynie o jej treści.

Dodatkowe obowiązki informacyjne powstaną, jeżeli producent udzieli bez dodatkowych kosztów gwarancji trwałości. Informacja o takiej gwarancji będzie musiała zostać przedstawiona w widoczny sposób, z wykorzystaniem zharmonizowanego oznakowania dotyczącego gwarancji trwałości oraz z bezpośrednim wskazaniem towaru objętego gwarancją.

Zgodnie z projektem nowe przepisy mają wejść w życie 27 września 2026 r. Przedsiębiorcy powinni zatem już teraz zweryfikować informacje prezentowane na etapie sprzedaży oraz stosowane oznaczenia i wzory dokumentów konsumenckich.

7. Nieprawdziwe dane o dostępności i terminach wysyłki – decyzja Prezesa UOKiK

W ostatnim czasie Prezes UOKiK nałożył karę na jednego z przedsiębiorców prowadzących sieć sklepów stacjonarnych oraz sprzedaż internetową sprzętu RTV, AGD i elektroniki użytkowej. Zdaniem Prezesa UOKiK spółka, prowadząc sprzedaż za pośrednictwem jednej z wiodących platform internetowych, wprowadzała konsumentów w błąd co do dostępności produktów oraz terminów ich wysyłki.

W toku postępowania Prezes UOKiK ustalił, że w przypadku niektórych ofert spółka deklarowała wysyłkę produktów w ciągu 24 godzin, mimo że ze względu na brak towaru w magazynie nie była w stanie dotrzymać tego terminu. Dodatkowo nie informowała konsumentów o opóźnieniach – to oni musieli z własnej inicjatywy kontaktować się ze sprzedawcą, aby ustalić status zamówienia. Praktyka ta była przedmiotem licznych skarg konsumenckich.

Prezes UOKiK podkreślił, że termin realizacji zamówienia jest jednym z istotnych parametrów uwzględnianych przez konsumentów przy porównywaniu ofert poszczególnych sprzedawców, dlatego informacje dotyczące dostępności produktu i przewidywanego terminu wysyłki powinny odpowiadać rzeczywistości. Jeżeli natomiast w wyjątkowej sytuacji przedsiębiorca nie jest w stanie terminowo zrealizować zamówienia, powinien niezwłocznie poinformować o tym konsumenta i umożliwić mu podjęcie decyzji, np. o rezygnacji z zakupu.

Z uwagi na skalę oraz długotrwały charakter praktyki kara nałożona przez Prezesa UOKiK wyniosła ponad 3 mln PLN.

8. Nieprawidłowe oznaczenia obniżek i fałszywe promocje – kolejne działania Prezesa UOKiK

Na skutek kontroli Inspekcji Handlowej Prezes UOKiK postawił kolejnym trzem przedsiębiorcom zarzuty dotyczące niewłaściwego informowania o obniżkach cen w sklepach stacjonarnych:

• Zarzuty dotyczą przede wszystkim braku informacji o najniższej cenie produktu obowiązującej w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki oraz wprowadzania konsumentów w błąd co do rzeczywistej korzyści cenowej. 
• W części przypadków cena prezentowana jako promocyjna była równa albo nawet wyższa od najniższej ceny z okresu referencyjnego, co oznaczało, że deklarowana oszczędność w rzeczywistości nie występowała. Prezes UOKiK przypomniał, że przy produkcie objętym obniżką należy w sposób jednoznaczny i umożliwiający porównanie podać zarówno aktualną cenę, jak i najniższą cenę obowiązującą w ciągu 30 dni przed promocją.
• Odrębne zarzuty dotyczą materiałów reklamowych odnoszących się do oferty bezobsługowych sklepów spożywczych. Zamiast wymaganej prawem najniższej ceny z 30 dni przed obniżką przedsiębiorca prezentował „najniższą maksymalną z cen”, odsyłając konsumentów po właściwe informacje do cenówek w poszczególnych sklepach. Kontrola wykazała przy tym rozbieżności między ceną wskazywaną w reklamach a najniższą ceną prezentowaną na półce - cena reklamowa mogła być zarówno wyższa, jak i niższa.

Niewłaściwe informowanie o obniżkach może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, zagrożoną w szczególności karą do 10% obrotu przedsiębiorcy.